-responsive.jpg)
Bijna vijf jaar na de verwoestende overstromingen in België heeft de River Cleanup Response Unit op zaterdag 20 juni haar eerste interventie en opruimactie in reële omstandigheden uitgevoerd. Het gespecialiseerde interventieteam van River Cleanup werd opgericht na de ramp, om sneller en beter voorbereid te kunnen reageren op de milieuschade die overstromingen achterlaten. In Sombreffe ging het team aan de slag om het afval op te ruimen dat de overstromingen van eind mei in verschillende Belgische gemeenten was achtergebleven. Samen met een dertigtal vrijwilligers doorkruisten ze de getroffen waterlopen, straten en oevers. Ondanks de verzengende hitte haalden de deelnemers bijna 400 kilogram afval uit de natuur, met daartussen voorwerpen die even verrassend als tekenend waren voor de kracht van het water. Een eerste interventie die het kantelpunt markeert tussen voorbereiding en echte actie in de praktijk.
EEN INITIATIEF ONTSTAAN NA DE OVERSTROMINGEN VAN 2021
Bijna vijf jaar geleden lieten de historische overstromingen in Wallonië veel meer na dan ondergelopen straten en beschadigde woningen. Duizenden stukken afval verspreidden zich over rivieren, oevers, velden en natuurgebieden. River Cleanup mobiliseerde toen meer dan 7.500 vrijwilligers voor de opruimacties. Die uitzonderlijke golf van solidariteit maakte ook een vaak vergeten realiteit zichtbaar: zodra de media-aandacht wegebt en het water zakt, blijft er aanzienlijke vervuiling in de natuur achter. Uit die ervaring ontstond de River Cleanup Response Unit: een interventieteam dat speciaal is opgericht om snel in te grijpen na overstromingen en de milieu-impact van achtergelaten afval te beperken.
VAN TRAINING NAAR TERREIN: RESPONSE UNIT RUKT VOOR HET EERST UIT MET GROOTSCHALIGE ACTIE
Op 30 mei veroorzaakten hevige onweersbuien overstromingen en modderstromen in verschillende Belgische gemeenten. Op sommige plaatsen evenaarden de waterstanden niveaus die vergelijkbaar waren met of zelfs die van 2021 overschreden. Sinds haar oprichting bereidt de Response Unit zich voor op dit soort situaties via opleidingen, praktijkoefeningen en specifieke procedures op dit soort situaties.
Een van de recente initiatieven was een grootschalige bootcamp training op 10 juni met 240 medewerkers van AXA Belgium. Tijdens de training werden toekomstige vrijwilligers klaargestoomd en raakten ze vertrouwd met de technieken en procedures die nodig zijn om na een ramp veilig en efficiënt in te grijpen.
Op zaterdag 20 juni kreeg dat voorbereidende werk voor het eerst concreet vorm op het terrein. Met de interventie in Sombreffe kwam de Response Unit voor het eerst effectief in actie sinds haar oprichting. Uitgerust met waterdichte waadpakken, laarzen, stokken en aangepast materiaal trokken vrijwilligers in en langs de waterlopen de modder in. Zo konden ze moeilijk bereikbare zones bereiken en oa. afval verwijderen dat vastzat in de begroeiing of rechtstreeks in het water terechtgekomen was.
Hanne Collette, projectverantwoordelijke Floods bij River Cleanup, was vijf jaar geleden zelf op het terrein na de verwoestende overstromingen. Deze eerste actie van de Response Unit brengt onvermijdelijk herinneringen op naar die periode. Al is de situatie gelukkig anders dan toen zonder dodelijke slachtoffers, één les blijft meer dan ooit actueel: de gevolgen van een overstroming verdwijnen niet als het water wegtrekt.
“Na de overstromingen van 2021 stonden we in de modder, tussen meubels, speelgoed en persoonlijke spullen die het water uit huizen had meegesleurd. Beelden die blijven hangen. Je beseft al snel dat de schade niet stopt als de acute noodsituatie voorbij is. Dankzij de River Cleanup Response Unit kunnen we vandaag sneller, efficiënter en veiliger ingrijpen om de milieu-impact van overstromingen te beperken”, zegt Hanne Collette.
Voor Thomas de Groote, oprichter en CEO ovan River Cleanup, markeert deze dag het vooral het resultaat van jaren voorbereiding:
“Afgelopen zaterdag zijn we van voorbereiding naar actie overgegaan. Vijf jaar na de verwoestende overstromingen hebben we de River Cleanup Response Unit voor het eerst ingezet in reële omstandigheden. Op het terrein vonden we afval dat vastzat tussen bomen, takken en struiken, bedolven lag in de modder of verspreid was langs de waterlopen. We hielpen zelfs enkele omwonenden om hun tuin op te ruimen. Hun opluchting en emotie toen ze hun omgeving opnieuw proper zagen, raakten ons bijzonder. Deze eerste interventie bevestigt dat snel ingrijpen na een natuurramp cruciaal is, voor het afval zich verder verspreidt en blijvende schade aanricht aan de ecosystemen. Vandaag hebben we getoond dat we klaarstaan wanneer het nodig is”, aldus de Groote.
VERVUILING DIE LANG NA DE OVERSTROMINGEN BLIJFT HANGEN
In de loop van de dag verzamelden de vrijwilligers zo'n 400 kilo afval. Tot de opvallendste vondsten behoorden drie grote opblaaszwembaden, een zandbak, een boormachine in de koffer, een autostoel en zelfs een grasmaaier. Die vondsten illustreren de kracht van het water, maar ook van een minder zichtbare realiteit: weken na de wateroverlast blijft nog veel afval vastzitten in begroeiing, op oevers en in waterlopen. Zonder ingrijpen valt een deel daarvan uiteindelijk uiteen in microplastics of spoelt het verder richting de rivieren en de Noordzee. Precies dat wil de River Cleanup Response Unit voorkomen.
EEN TWEEDE ACTIE OP 28 JUNI
Het werk is nog niet af. Om de getroffen zones verder op te ruimen, organiseert River Cleanup op zaterdag 28 juni een nieuwe interventie in Fleurus. De Vlaamse non-profitorganisatie roept iedereen op die concreet wil helpen om zich aan te sluiten. Ervaring is niet vereist: vrijwilligers worden ter plaatse begeleid en krijgen alle nodige instructies en materiaal.
Want als het water zakt, blijft het afval achter. En iedereen kan helpen voorkomen dat het afval stroomafwaarts zijn weg vindt naar onze rivieren, zeeën en oceanen.
Inschrijven en meer informatie via de website van River Cleanup. Wie zich inschrijft, komt op een lijst van vrijwilligers en wordt op de hoogte gehouden van toekomstige acties van de Response Unit.